Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünün desteklenmesine yönelik uygulamanın usul ve esaslarını belirleyen yeni TCMB Uygulama Talimatı, 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

2023/5 sayılı Tebliğ kapsamında firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini banka aracılığıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına satmaları halinde sağlanan döviz dönüşüm desteği, yapılan düzenlemelerle geçici olarak %3 oranında uygulanmaktadır. 2026/11 sayılı Tebliğ ile %3 destek uygulamasının süresi 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatılmış, ayrıca 1 Ekim 2026 itibarıyla uygulamanın kapsam ve şartlarında önemli değişiklikler yapılmıştır. Resmi Gazete

Destek Kapsamında Hangi Dövizler Satılabilecek?

Yeni Uygulama Talimatına göre aracı bankalar tarafından doğrudan Merkez Bankasına satılabilecek döviz cinsleri:

ABD doları,
Euro,
İngiliz sterlini

olarak belirlenmiştir.

Merkez Bankasının alım satıma konu ettiği diğer döviz cinsleri üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde ise ilgili döviz önce aracı banka tarafından ABD doları, Euro veya İngiliz sterlinine dönüştürülecek ve ardından Merkez Bankasına satılacaktır. TCMB

Döviz Dönüşüm Desteği İçin Hangi Belgeler Gerekiyor?

Döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak isteyen ihracatçı firmaların, kapsamdaki dövizlerini aracı banka üzerinden Merkez Bankasına satarken Döviz Dönüşüm Desteği Talep Formu ile Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu aracı bankaya ibraz etmeleri gerekmektedir.

Döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar destekten yararlanamayacaktır.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün süreyle geçerli olacak ve bu süre içerisinde aynı form kullanılarak birden fazla işlem gerçekleştirilebilecektir. Aracı banka her başvuruda destek şartlarının sağlanıp sağlanmadığını kontrol edecektir. TCMB

Yıllık Azami Destek Tutarı 100 Milyon TL

Firmaların bir limit kullanım dönemi, yani bir takvim yılı içerisinde yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100.000.000 TL olarak belirlenmiştir. TCMB

Bunun yanında firmaların Merkez Bankasına satabilecekleri toplam dövizin Türk lirası karşılığı, ilgili dönem için hesaplanan firma satış limitini aşamayacaktır.

Firma Satış Limiti Nasıl Belirlenecek?

Firma satış limiti, firmanın kârlılığı ile son 12 aylık iş gücü maliyetinden oluşan katma değer üzerinden Merkez Bankası tarafından hesaplanacaktır.

Firma kârlılığının belirlenmesinde Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen faaliyet kârı, iş gücü maliyetinin belirlenmesinde ise SGK’ya bildirilen ücret ödemeleri ile çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primi tutarları dikkate alınacaktır.

Firma zarar etmişse satış limitinin hesaplanmasında yalnızca iş gücü maliyeti esas alınacaktır. Firma satış limitlerinin esas olarak yılda iki kez, Ocak ve Temmuz aylarında güncellenmesi öngörülmektedir. TCMB

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda SMMM/YMM Onayı

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun SMMM veya YMM tarafından hazırlanarak onaylanması, ardından firma yetkilileri tarafından da imzalanması gerekmektedir.

Forma, belgeyi onaylayan SMMM veya YMM’nin bağlı bulunduğu meslek odasının çalışanlar listesinde kayıtlı olduğunu gösteren Faaliyet Belgesi de eklenecektir.

Aracı banka; kendi nezdindeki döviz varlıklarının forma doğru aktarılıp aktarılmadığını, döviz pozisyonu oranının formülüne uygun hesaplanıp hesaplanmadığını ve Faaliyet Belgesinin geçerliliğini kontrol edecektir. TCMB

Döviz Pozisyonu Oranı Nasıl Hesaplanacak?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda firmanın düzenleme tarihindeki döviz ve altın varlıkları ile yükümlülükleri dikkate alınacaktır.

Döviz varlıklarının TL karşılığında ilgili yılın ilk iş gününde TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurları; altın varlıklarında ise Borsa İstanbul tarafından yılın ilk iş gününde ilan edilen altın fiyatları kullanılacaktır.

Formda aktif toplamı ve net satış hasılatı bilgileri de dikkate alınarak döviz pozisyonu oranı hesaplanacaktır. Verilen çekler ve ödeme emirleri pozitif değerle raporlanmakla birlikte hazır döviz varlıkları ve döviz pozisyonu oranı hesabında düşülecektir. TCMB

Efektif Olarak Getirilen Bazı Dövizlerde Destek Yok

Yurt dışından efektif olarak getirilen;

döviz kazandırıcı hizmet ihracatı bedelleri ile peşin ihracat kapsamındaki mal ihracatı bedelleri

için döviz dönüşüm desteği talebi kabul edilmeyecektir.

Peşin ihracat kapsamında olmayan ve efektif olarak getirilen mal ihracatı bedellerinde ise belirli şartlarla Nakit Beyan Formu düzenlenmesi ve ilgili gümrük beyannamesi bilgilerinin bulunması gerekmektedir. TCMB

Kontrol İlişkisi Bulunan Firmalar Bildirilecek

Döviz dönüşüm desteği kapsamında limitlerin uygulanabilmesi amacıyla Talep Formu ekinde “Kontrol İlişkisi Bulunan Firmalar Listesi” sunulacaktır.

Firma kontrolü kapsamında firmanın kontrol ettiği şirketler, firmayı kontrol eden şirketler ile firmayı kontrol eden gerçek veya tüzel kişilerin kontrol ettiği diğer firmalar değerlendirilecektir.

Aracı Bankalar En Fazla %1 Komisyon Alabilecek

Merkez Bankası tarafından aracı bankalardan “Döviz Dönüşüm Desteği İşlemleri Aracı Banka Taahhütnamesi” alınacaktır.

Aracı bankalar ise firmalara ödenen döviz dönüşüm desteği tutarının azami %1’i oranında komisyon tahsil edebilecektir. TCMB

Usulsüz veya Gerçeğe Aykırı Kullanımda Destek Geri Alınacak

Döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, uygulamanın amacına aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge kullanılarak yararlanıldığının tespit edilmesi halinde destek tutarı geri alınacaktır.

Geri alınacak tutarın hesaplanmasında, tespit tarihinde TCMB tarafından saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kuru ile destek ödemesinde kullanılan dönüşüm kurundan yüksek olan kur esas alınacaktır. Bu tutara ayrıca döviz satış tarihi ile tespit tarihi arasındaki dönem için TCMB’nin en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanan faiz ve ilgili BSMV tutarı eklenecektir. TCMB

Hesaplanan tutarın firmaca ödenmesinin ardından, firmanın döviz dönüşüm desteği ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde ise 3 yıl boyunca kabul edilmeyecektir. Gerekli görülmesi halinde ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına da Merkez Bankası tarafından karar verilebilecektir. TCMB

2026 Yılının Son Üç Ayında Özel Limit Uygulaması

Yeni Uygulama Talimatı 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdiği için 2026 yılına özel bir kıst dönem düzenlemesi yapılmıştır.

1 Ekim 2026 – 31 Aralık 2026 döneminde hesaplanacak firma satış limiti yalnızca bu döneme özgü olarak 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır.

Aynı şekilde yıllık azami döviz dönüşüm desteği limiti de bu dönem için 0,25 katsayısıyla uygulanacaktır. Firmaların 1 Ekim 2026 tarihinden önce gerçekleştirdiği döviz satışları ve yararlandığı destekler ise bu kıst dönem limitinin hesabında dikkate alınmayacaktır. TCMB

Yeni Uygulama Ne Zaman Başladı?

TCMB’nin yeni Uygulama Talimatı 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Aynı Talimat ile 26 Ocak 2023 tarihli önceki Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırılmıştır. TCMB

Sonuç

Yeni Uygulama Talimatı ile yurt dışı kaynaklı dövizlerin Türk lirasına dönüşüm desteğinden yararlanma süreci daha ayrıntılı bir kontrol ve limit sistemine bağlanmıştır.

Özellikle %10 döviz pozisyonu sınırı, yıllık destek limiti, firma satış limiti, SMMM/YMM onaylı Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, kontrol ilişkili firmaların bildirimi ve usulsüz kullanıma ilişkin yaptırımlar, 1 Ekim 2026 sonrasında destekten yararlanacak firmalar açısından kritik hale gelmiştir.

Firmaların başvuru öncesinde döviz pozisyonlarını, satış limitlerini, gerekli belgeleri ve grup şirketleriyle kontrol ilişkilerini değerlendirmeleri; başvuru belgelerini güncel TCMB Talimatına uygun şekilde hazırlamaları önem taşımaktadır.