Emekliliği hak etmek, kural olarak işçilerin iş sözleşmesinin sona erdirilmesi için bir gerekçe
oluşturmamaktadır. Emekli olacak işçinin kendisinin iş sözleşmesini sona erdirmesi gerekirken,
emekli olmayı düşünmeyen bir işçinin işveren tarafından işten çıkarılması geçersiz fesih
sayılmaktadır. İstanbul Bölge Adliyesinin yakın tarihli bir kararında, belediyenin ihbar
sürelerine uyarak ve kıdem tazminatını ödeyerek emekliliği hak eden işçinin sözleşmesinin
işveren tarafından belediyenin personel harcamalarının azaltılması ve personel yaş
ortalamasının düşürülmesi gerekçesiyle feshedilmesini feshin son çare olma ilkesine de
aykırılık teşkil ettiğini ve geçerli bir fesih nedeni olmadığını belirtmiştir.
Emekli Olarak Çalışılabilir
Bazı işyerlerinde emekli işçilerin çalıştırılması uygun görülmediğinden işverenler işyeri içi
yönetmelik veya tebliğlerle emekli olan çalışanların çalıştırılmalarına son verileceği kuralını
getirebilirler. Bu durumda işçinin emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışması engellenmiş
olur. Hatta bazı durumlarda emekliliğe hak kazanma dahi iş sözleşmesinin sona erdirilmesi için
bir neden olarak düzenlenebilir. Bu düzenlemelerde kişilerin emekliliğe hak kazanmaları
halinde iş sözleşmesinin feshedileceği belirtilir. Örneğin; 65 emekliliğe hak kazanmış kişilerin
çalışmaya devam edemeyeceği yönünde kurallar iç yönetmeliklere konulabilir. Bu kurallar
uygulanırken işveren çok dikkatli olmalı ve yanlış uygulamalardan kaçınmalıdır. Aksi takdirde
birçok sorunla karşılaşır.
Herkes İçin Aynı Kural Olmalı
Hukukta kanun, yönetmelik, kanun hükmünde kararname gibi düzenlemeler genel düzenleyici
kurallardır. Bunun yanında işverenler işyeri özelinde iç yönetmeliklerle işyeri bazında özel
kurallar belirleyebilirler. Örneğin disiplin yönetmeliği, çalışanın kılık ve kıyafetinin nasıl
olacağını ve bu kurallara uymayanlara hangi cezaların verileceğini belirler. Çalışan disiplin
yönetmeliğindeki kurallara uymak ve aykırı davranışı halinde yaptırımlara katlanmak
zorundadır. Yaşlılık aylığına hak kazanma halinde iş sözleşmesinin feshedileceğine ilişkin kural
da bu şekilde genel düzenleyici bir iç hukuk kaynağı ile düzenlenmelidir.
Onay Şart
İç yönetmeliklerin işçilere uygulanabilmesinin baş şartı, bu belgelerin içeriğine işçilerin ulaşma
imkanı verilmesi ve işçi tarafından belgelerin onaylanmasıdır. İşçinin aleyhine hükümler içeren
iç hukuk kaynaklarını “okuyup, anladığına” dair ifadesi ve imzası bulunmadığında bu iç hukuk
kaynağı işçiyi bağlamayacaktır. İç yönetmeliği imzalamayan işçiye, bu yönetmelik hükümleri
uygulanamaz.
Emekli Tek Bir İşçi Bile Çalışmıyor Olmalı
Emeklilik halinde işten çıkarma ancak herkese uygulanıyorsa, o durumda olan herkes işten
çıkartılıyorsa hukuka uygundur. Örneğin 65 yaşının üzerinde ve emekliliğe hak kazanmış
kişilerin çalıştırılmaya devam edilmeyeceği yönünde hüküm bulunan bir işyerinde 65 yaşını
geçen herkesin iş sözleşmesi sona erdirilmelidir. Bazı işçiler çalıştırılmaya devam ediliyorsa,
kural geçerli olmayacaktır.
İşe İade Mümkün
İşyerinde emekliliğe hak kazanmasına rağmen çalıştırılmaya devam edilen başka işçiler varsa
bu nedenle işten çıkarılan işçi davar açarak işe geri dönebilir. Bu durum mahkeme nezdinde
işyeri kayıtları ile ispatlanabilir. Özellikle SGK kayıtları bu konuda delil teşkil etmektedir.
Sonuç olarak işe iadesi gerçekleşir. Böyle bir yönetmelik hükmü bulunduğu takdirde aynı
durumda olan bütün işçilerin iş sözleşmesinin feshedilmesi gerekir. Aksi takdirde işçi işe iade
davasını kazanacağı için tekrar işverenin kapısını çalar. İşveren işe iade kararına rağmen işçiyi
işe başlatmak zorunda değildir. Fakat bu kişiyi işe başlatmaz ise, çalışana hem boşta geçen
sürelere ilişkin en fazla dört aylık ücretini, hem de mahkeme tarafından belirlenen ek iş
güvencesi tazminatını ödemek zorunda kalır. Bu nedenle kural uygulanırken çok dikkat
edilmesi gerekmektedir.
Eşitlik ve Objektif Uygulama Belirleyici
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nin yakın tarihli verdiği bir kararda da “…emekliliği gelen
işçilerin iş sözleşmelerinin fesih edilmelerine ilişkin yönetim kurulu kararının eşit – objektif
olarak uygulanmadığını, fesih sebebinin açık – kesin olarak belirtilmediğini, davacı ile aynı
statüde bulunup emekliliği gelmesine rağmen çalışmaya devam edenlerin bulunduğunu”
belirtilmiş, bu nedenle ilk derece mahkemesinin değerlendirmesini hukuka uygun bulmuştur.
İşyerinde emekli olduğu halde çalışan başka işçilerin bulunması, uygulamanın eşitlikçi ve
objektif olarak uygulanmadığını göstermektedir. Bununla birlikte emeklilik nedeniyle fesihte
eşit ve objektif uygulamanın yanı sıra işçinin bu durumu bildiği, bilerek işe girdiği veya
sonradan bu yönde bir değişiklik varsa bunu kabul ettiğine dair beyanının bulunması da feshin
geçerliliği açısından önemlidir.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanır
Yaşlılık aylığına hak kazanma nedeniyle uygulanan fesih, yukarıda belirtilen şartları taşıyorsa
geçerli fesih olarak kabul edilecektir. Geçerli feshe bağlanan koşulları varsa kıdem tazminatı
alma hakkı doğacaktır. İşveren bildirim sürelerine uymak istemezse o döneme ait ücreti peşin
ödeyecek veya sonradan ihbar tazminatı olarak ödemek zorunda kalacaktır
