*Danıştay VDDK (2022/1617 E., 2024/529 K.)
Davanın Konusu
İnşaat işi yapan bir şirketin konut teslimlerinden itibaren 7 günlük yasal süre geçtikten sonra fatura düzenlemesi nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezalarına karşı açılmıştır
Vergi İdaresinin İddiası
VUK Madde 231/5 uyarınca, 7 gün içinde düzenlenmeyen faturalar “hiç düzenlenmemiş” sayılır. Bu nedenle “fatura vermeme” fiili oluşmuştur ve özel usulsüzlük cezası kesilmelidir.
Mükellefin İtirazı
Geç de olsa fatura düzenlenmiştir. Kanunda “geç düzenleme” için açık bir ceza öngörülmemiştir; ceza ancak faturanın “hiç düzenlenmemesi” durumunda kesilebilir.
Yargı Kararlarının Gelişimi
Vergi Mahkemesi & Bölge İdare Mahkemesi fatura geç de olsa düzenlenmiştir, “hiç düzenlenmeme” hali yoktur gerekçesi ile Cezayı kaldırmıştır
Danıştay 3. Dairesi Kanuna göre süresinde düzenlenmeyen fatura “hiç düzenlenmemiş” sayıldığına göre, ceza kesilmesi yasaldır gerekçesinile (Bozma Kararı) Cezayı haklı bulmuştur.
Danıştay VDDK (Son Karar)
Mükellefi lehine geç düzenlenen fatura nedeniyle özel usulsüzlük cezası kesilemeyeceğine kesin olarak hükmetmiştir
Danıştay VDDK Gerekçeleri
Tipiklik ve Kanunilik İlkesi
Ceza hukukunda (ve idari cezalarda) bir fiilin cezalandırılabilmesi için o fiilin kanunda açıkça tanımlanmış olması gerekir. VUK 353. maddede “süresinden sonra düzenlenen faturalar için ceza kesilir” şeklinde bir ibare yoktur.
VUK 231/5’in Sınırı
Bu maddedeki “hiç düzenlenmemiş sayılma” ibaresi, belgenin faturanın şekil şartlarını ve ispat gücünü etkileyen bir düzenlemedir. Ancak bu hükmün, kıyas yoluyla ceza maddesi olan 353. maddeyi genişletmek için kullanılamaz.
Kararın Önemi
Mükellef, faturayı 7 günlük süreden sonra (örneğin 15. günde) düzenlemiş olsa bile, bu faturanın varlığı idare tarafından tespit edilmişse, “fatura hiç düzenlenmedi” denilerek özel usulsüzlük cezası kesilemeyecektir.
Kararda vurgulanan en kritik detay, faturanın “olay anında yapılan bir tespit” ile yokluğunun kanıtlanması gerektiğidir. Eğer mükellef, idare herhangi bir inceleme veya tespit yapmadan önce faturasını (geç de olsa) düzenlemişse, artık ceza riski minimize olmaktadır.
Diğer kritik detay ise, kat karşılığı inşaat işlerinde arsa sahiplerine yapılan teslimlerin “ticari amaçlı” olmadığı durumlarda (şahsen ticari amaç olmadığı görüşüne iştirak etmiyorum) fatura düzenleme zorunluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla bu teslimler için zaten fatura kesilmesimin gerekmediği dolayısıyla ceza kesilemeyeceğidir.
Sonuç itibariyle Danıştay Vergi Dava Daireleri bu kararıyla, vergi idaresinin “süresinde düzenlenmeyen faturayı yok sayıp ceza kesme” pratiğine dur demiştir.
Mükellefler için “geç fatura düzenlemek” usule aykırı bir fiil olmaya devam etse de, bu fiilin karşılığının özel usulsüzlük cezası kesildiğinde dava açılması halinde davanın mükellef lehine sonuçlanacağı anlaşılmaktadır.
